Kijk op kansen

voor economische vitaliteit en leefbaarheid

Hoe moeten we omgaan met de nieuwe werkelijkheid?

De coronacrisis heeft grote economische gevolgen

Door de uitbraak van het coronavirus ligt momenteel ongeveer een vijfde deel van de Nederlandse economie grotendeels stil (Economisch Bureau van ING). Bedrijfsinformatiespecialist Graydon stelt dat al een half miljoen bedrijven momenteel zwaar in de problemen zit. Van de horeca zou 73% al in moeilijkheden verkeren. Twee op de vijf bedrijven zou weinig merken van de crisis. Duidelijk is dat we sowieso in een recessie terecht komen. Afhankelijk van de duur (van 3 maanden tot 12 maanden) van de coronamaatregelen heeft het CPB voor 2020 een terugval van de economie berekend van -1,2% tot -7,7%%.  Maar er zijn ook al scenario’s bekend dat de economie met ruim 10% krimpt.

In onderstaand schema staat aangegeven welke sectoren het hardst getroffen worden.

 


Sinds deze week is een stijging waarneembaar van het aantal faillissementen, en de verwachting is dat de werkloosheid komende tijd fors zal toenemen. Horeca heeft de deuren moeten sluiten en krijgt zware klappen. Veel winkels volgen noodgedwongen dit voorbeeld, hoewel supermarkten, bouwmarkten, tuincentra en besteldiensten als nooit te voren hebben gedraaid. Grotere centrumgebieden en toeristische locaties zijn hierdoor in mum van tijd veranderd in spookcentra. De waarde van bedrijvigheid en voorzieningen wordt op een pijnlijke wijze blootgelegd.

Van een 1,5 meter economie naar ………?

Een veelgehoorde vraag van dit moment is wanneer winkels, horeca, toeristische en culturele voorzieningen weer hun deuren kunnen openen, mondjesmaat zien we dat al gebeuren. Minister Wiebes heeft in dat kader sectoren opgeroepen om met creatieve ideeën te komen, waarbij we vooralsnog van een 1,5 meter norm moeten uitgaan. Er zijn ook al initiatieven die zich richten op het moment dat de economie weer met volle kracht vooruit kan. De NBTC werkt bijvoorbeeld samen met partners aan de aanpak voor een landelijk marketingoffensief, zodat, wanneer weer mogelijk, versneld aan de slag gegaan kan worden met het duurzame herstel van de bezoekerseconomie.

De kernvraag is naar onze mening echter een andere: ‘hoe ziet onze economie er morgen uit?’ De coronacrisis heeft de discussie op gang gebracht over de relatie tussen gezondheid en economie. Op langere termijn kunnen deze niet zonder elkaar, sterker nog, versterken deze twee domeinen elkaar. Het streven naar brede welvaart door regio’s met de zogenaamde Regiodeals sluit hier naadloos op aan. Er vinden naar onze verwachting structurele wijzigingen plaats in onze economie. Iedereen voelt aan dat thuiswerken in veel bedrijfstakken gemeengoed gaat worden. Zelfs de grootste digibeten onder ons zijn enthousiast over de mogelijkheden van ZOOM en TEAMS. Ook andere trends zullen door de crisis worden versneld, waaronder het groeiend belang van de lokale economie. Consumenten zijn met de neus op de feiten gedrukt over het belang van lokaal ondernemerschap voor de leefbaarheid en levendigheid van dorpen en steden en gezondheid (lokale productie), en het welzijn (werk) van individuele bewoners. Ondernemers hebben geleerd dat zij minder afhankelijk moeten zijn van (keten)partners op afstand. Die afhankelijkheid maakt ze kwetsbaar, zo wordt nu wel duidelijk. Afstand doet er door de technologische mogelijkheden van vandaag de dag ineens minder toe. Hierdoor zijn er minder mobiliteitsbewegingen, wat goed is voor het milieu. Lokale ondernemers uit Midden-Brabant (gemeenten Waalwijk, Tilburg, Heusden, Loon op Zand, Dongen, Gilze en Rijen, Goirle Hilvarenbeek en Oisterwijk) die vanwege het coronavirus tijdelijk een afhaal-of bezorgservice zijn begonnen, kunnen zich verenigen op de website www.lokaalvoormekaar.nl. Dit is slechts één van de vele voorbeelden van platforms die nu als paddenstoelen uit de grond schieten.

Nog verregaander is echter de vraag of economische groei wel ons streven moet blijven. In het licht van de huidige crisis zondermeer een realistische en urgente vraag. Hoe deze vraag ook wordt beantwoord, we bevinden ons in een heuse transitiefase.

Hoe begeleiden we ondernemers in deze transitie?

Dit is de vraag die overheden zichzelf zouden moeten stellen. Want het is logisch dat in deze extreme omstandigheden de markt nu voor ondersteuning naar de overheid kijkt. We onderscheiden twee fasen.

  1. Fase van crisisbeheersing: focus korte termijn

Zoals bij iedere crisis ligt het accent in eerste instantie op het beheersen van de negatieve effecten.

Het rijk is voortvarend aan de slag gegaan met een zeer genereus en omvangrijk maatregelenpakket. Vooral bedoeld om bedrijven komende periode op de been te houden en daarmee de werkgelegenheid zoveel mogelijk te borgen.

Uit recent onderzoek (Bluefield) werd onlangs duidelijk dat slechts 30 procent van de Nederlanders tevreden is over de communicatie vanuit gemeenten over het coronavirus. Tegelijkertijd proberen veel gemeenten met diverse maatregelen de lokale economie te ondersteunen.

Deze inspanningen zijn blijkbaar niet altijd zichtbaar. De maatregelen hebben vooral betrekking op de korte termijn, zoals:

  • Uitstel gemeentelijke belastingen, heffingen, facturen: ondernemers krijgen uitstel voor het betalen van gemeentelijke belastingen en heffingen. Ook kunnen ondernemers veelal uitstel van betaling van gemeentelijke belastingen en -facturen aanvragen. Ook worden geen nieuwe aanslagen verstuurd.
  • Tijdelijke Rode loper-aanpak: voor ondernemers is in verschillende gemeenten in samenspraak met ondernemerscollectieven een coronadesk gestart. Deze zijn vaak een onderdeel van reeds bestaande ondernemersloketten. Ondernemers kunnen met vragen over de gevolgen van de uitbraak van het coronavirus voor hun bedrijf, bij de desk terecht.
  • Gesprekken met de meest getroffen sectoren: in enkele gemeenten bellen bestuurders persoonlijk hun horeca en toeristische bedrijven om te vragen hoe het gaat.
  • Op zoek naar maatwerk voor vastgoed: gemeenten faciliteren gesprekken tussen vastgoedeigenaren en hun huurders. De enorme omzetdaling van horecaondernemers en winkeliers leidt namelijk tot grote zorgen over het betalen van huren van hun panden. Zeker nu de oproep van de brancheverenigingen van winkeliers aan vastgoedinvesteerders om de betaling van huur uit te stellen nog niet tot een structurele oplossing heeft geleid. Voor gemeentelijk vastgoed worden huurtermijnen vaak opgeschort.
  • Gratis parkeren: als extra steun voor ondernemers is het parkeren in centrumgebieden in sommige gemeenten tijdelijk gratis.
  1. Fase van snoeien en bloeien: focus middellange termijn

Bovenstaande initiatieven zijn stuk voor stuk waardevol. De afdelingen Economie en Sociale zaken van gemeenten draaien hierdoor overuren. Desondanks zullen toch veel horecaondernemers en winkeliers komende periode omvallen. Het is nu al dagelijks zichtbaar dat er ondernemingen zijn die hun hoofd niet meer boven water kunnen houden. Om dat te voorkomen is meer nodig! En we zien dat veel gemeenten daarbij met hun rol worstelen. Ondernemers worden nu even niet ‘lastig’ gevallen met visie- of uitvoeringstrajecten omdat men veronderstelt dat ondernemers andere dingen aan hun hoofd hebben. Effect is wel dat plannen en aanpakken om de lokale economie te versterken volledig stil komen te liggen. We horen van veel ondernemers dat iedere vorm van ondersteuning gewenst is en dat deze crisis kansen biedt om door te pakken. Durf nu de snoeischaar te pakken en ga met elkaar aan de slag voor een bloeiende economie op langere termijn.

Bijna iedere gemeente gaat voor een compact voorzieningenaanbod in hun dorps- of stadshart. De realisatie hiervan verloopt echter vaak stroperig. Doordat in versneld tempo winkels (genoemde ‘zwakke broeders’, maar ook door versnelling in online-oriëntatie) en horeca zullen omvallen, zal de leegstand in centrumgebieden snel blijven toenemen. Steeds meer vastgoedeigenaren beseffen dat de tijden van weleer niet meer terug komen en zullen realistischer naar de waarde en mogelijkheden van hun vastgoed kijken. Dit biedt mogelijkheden om onze centra versneld toekomstbestendig te maken.

Er is meer nodig, juist nu!

Wij begrijpen uiteraard de aarzeling van gemeenten om projecten nu door te zetten. Ondernemers worden echter het meest geholpen, nu de brand enigszins onder controle is, de blik te werpen op de toekomst. Steeds meer gemeenten beseffen dit en gaan met hun ondernemers - coronaproof - aan de slag met de opgaven van morgen. Aarzel niet om als gemeente nu met ondernemers plannen te ontwikkelen. Plannen die inspelen op de huidige trends en ontwikkelingen. Zo dragen gemeenten niet alleen bij aan het temperen van de economische schade van de coronavirus, maar stimuleren gemeenten ook de totstandkoming van een vitale, duurzame lokale economie.

In onze volgende bijdrage gaan wij met specialisten uit ons netwerk in op de effecten van het coronavirus op de economische trends en ontwikkelingen en de wijze waarop markt en overheid hier slim op kunnen inspelen.  

Wilt u hier meer over weten? Neem dan contact op met John Bardoel of Lars Pijlman.

Onze specialist(en)

John Bardoel

Netwerker die out of the box denkt

Tel. : 06 2252 7964
Email : j.bardoel@seinpost.com

Lars Pijlman

Economische strateeg met sterke proceskwaliteiten

Tel. : 06 5141 4766
Email : l.pijlman@seinpost.com