Kijk op kansen

voor economische vitaliteit en leefbaarheid

Leegstand op het platteland: werk aan de winkel!

Leegstand? Niet alleen in de retail en in kantoren. Tot 2030 zal naar schatting maar liefst 15 miljoen vierkante meter aan agrarisch vastgoed leeg komen te staan (bron: Alterra). Volgens prognoses zullen zo’n 25.000 agrarische bedrijven er in de komende jaren mee stoppen! Door deze ontwikkeling is de kans groot dat het landelijk gebied door achterstallig onderhoud en leegstand van boerderijen en landbouwschuren in hoog tempo zal verloederen. Dat is dan voornamelijk het probleem van de boerenstand: dat zijn immers de ondernemers. Toch?

Inderdaad, maar niet van de agrariërs alleen. De leegstand op het platteland is net zo goed een probleem van gemeenten en provincies, maar ook van banken die een antwoord moeten vinden op het waardeverlies van heel veel onderpand waarop zij leningen hebben verstrekt. Het zoeken naar oplossingen voor deze leegstandsproblemen is in volle gang.

Tientallen vertegenwoordigers van (vooral plattelands)-gemeenten tekenden onlangs in op de bijeenkomst van de VNG over VAB: Vrijkomend Agrarische Bedrijven. Die overheidsinteresse laat maar weer eens zien hoe urgent de leegstandsproblematiek op het platteland is. Al ongeveer twee decennia is er op het platteland, naast de verstedelijking, sprake van grote dynamiek door onder andere de schaalvergroting in de agrarische sector.

Horrorscenario

Laat ons even een doemscenario schetsen. Veel agrariërs kunnen of willen niet deelnemen aan de trend van schaalvergroting en zijn dan op den duur gedwongen te stoppen met hun bedrijf. Dat kan zijn vanwege hun leeftijd, het ontbreken van een opvolger of bij gebrek aan geld of steun van de bank. Dan wordt het land verpacht of verkocht aan de buurman (die wél wil en kan uitbreiden) en de stallen en bijgebouwen komen leeg te staan of krijgen een andere functie. De boer blijft in het woonhuis of vertrekt. Soms is er een huurder, soms blijft het pand leeg achter. Dan liggen verloedering en verkrotting van het erf en de boerderij weer op de loer en verliest het buitengebied wederom een deel van de aantrekkelijkheid. Het dorp (of de gehele streek) is daarmee ook weer minder gewild bij woningzoekers en tegelijk minder aantrekkelijk voor recreatie. De leefbaarheid en vitale capaciteit van zo’n streek nemen in hoog tempo af.

Een slecht scenario? Ja. Realistisch? Helaas ook. Dit proces van achteruitgang is in een toenemend aantal dorpen namelijk al zichtbaar en zal zich naar verwachting voorlopig nog voortzetten.

Het is aan de agrariërs, de gemeenten en provincies om een passend antwoord te vinden op deze ontwikkeling. Een ontwikkeling die overigens ook kansen biedt! Een goed voorbeeld daarvan vinden we bijvoorbeeld in gemeente De Wolden, waar wonen en bedrijvigheid in leegstaande agrarische gebouwen mogelijk is gemaakt. Kenmerkend is de ondernemingsgeest in De Wolden (en van die gemeente) en de ‘stevige’ projectgroep die de schouders zette onder deze aanpak. ‘Ondernemen op het platteland’ wordt dat daar genoemd.

Ook in veel andere plattelandsgemeenten worden allerlei varianten van hergebruik van leegstaande boerderijen en boerenerven bedacht: erftransformatie, herbestemmen, sloop, knooperven, functieverandering…

Het hergebruik van één enkel boerenerf moet echter niet de koers zijn die wordt uitgezet.

Het gaat erom het landelijk gebied weer nieuwe glans en potentie te geven. Dat kan door het te revitaliseren door functies te veranderen, functies toe te voegen of functies te mengen. En in dit alles moeten nieuwe bewoners en gebruikers een serieuze stem krijgen in de planvorming. Tegelijkertijd zouden er minder strikte regelgeving en wetgeving moeten zijn, zodat de nieuw gevestigden zich voldoende vrij voelen en tegelijk geroepen voelen om mee te helpen bouwen aan een nieuwe vitale landelijke omgeving.

Nico Beun, innovator, citeerde ‘Loesje´ onlangs in een lezing over leegstand op het platteland voor de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed. Als er veel leegstand is, is er ruimte voor van alles!

Kansrijker kan het platteland niet worden…

Voor meer informatie: neem contact op met Ton Peters, t.peters@seinpost.com of 06-5346 1224.

Onze specialist(en)

Ton Peters

Ervaren generalist met gevoel voor politiek bestuurlijke verhoudingen

Tel. : 06 5346 1224
Email : t.peters@seinpost.com