Kijk op kansen

voor economische vitaliteit en leefbaarheid

Pauzewoningen: verdiemodel voor transformatie èn oplossing voor huisvestingsproblemen

Soms ontstaan er, door het leggen van combinaties tussen geheel verschillende maatschappelijke problemen, onverwachte oplossingen en worden meerdere vliegen in één klap geslagen. Een voorbeeld hiervan uit onze praktijk is het project Pauzewoningen, een spinn off van het programma Vitale Vakantieparken dat Seinpost ontwikkelt en uitvoert voor de regio Noord-Veluwe. Doel is:

  • concrete huisvestingsoplossingen te realiseren voor mensen die tijdelijk een woonplek nodig hebben, en
  • concrete nieuwe mogelijkheden te bieden voor de exploitatie van leegstaand en incourant vastgoed.

Huisvesting mensen in kwetsbare posities

In toenemende mate wonen er mensen, soms tijdelijk, soms bijna permanent, op (voormalige) vakantieparken. Zij komen daar terecht omdat in het reguliere aanbod van woningen en maatschappelijke opvang geen, of geen passende, plekken te vinden zijn. Het betreft hier een divers samengestelde groep van mensen in een kwetsbare positie zoals dak- en thuislozen, arbeidsmigranten, statushouders, alleenstaande moeders met kinderen, mensen/gezinnen met schulden, (ex)verslaafden en ex-gedetineerden, mensen met psychische of psychosociale problemen (OGGZ-doelgroep en Multi-probleemgezinnen/MPG) of (recent) gescheiden mannen zonder eigen woning.

Steeds vaker komt deze, voorheen onzichtbare, groep in beeld, onder andere als gevolg van een strenger handhavingsbeleid van gemeenten. Daarnaast lijkt deze groep groter te worden. Deze toename heeft mogelijk te maken met schuldenproblematiek en daarmee huisuitzettingen, maar ook met het beleid om de drempel voor intramurale zorg voor kwetsbare mensen te verhogen. De eigen (persoonlijke en persoonlijkheids)-problematiek wordt versterkt door hoge huurprijzen, geen GBA-inschrijving dus vaak geen ziektekostenverzekering en geen recht op een uitkering noch andere (legale) manieren om een inkomen te verwerven. Soms zijn ook kinderen betrokken.

Deze mensen vinden op de parken een dak boven het hoofd omdat daar plek is. Pragmatisch gezien is het voordeel hiervan dat zij ergens wonen en niet dak- of thuisloos worden. Een belangrijk nadeel is dat dit ongecontroleerd en ongereguleerd plaatsvindt, waardoor vaak niet sprake is van een ‘veilige’ woonsituatie voor de personen in kwestie zelf, of voor hun omgeving. Soms is er sprake van uitbuitingsituaties, maar ook het ‘samen wonen’ van veel mensen met deze achtergrond op één plek kan voor problemen zorgen (ruzies, overlast etc.). 

Transformatie van te kleine vakantieparken

Op de Noord-Veluwe wordt het huisvestingsprobleem zichtbaar op (voormalige) vakantieparken. Acht gemeenten, de provincie Gelderland en vele anderen werken samen in het programma Vitale Vakantieparken om de vele vraagstukken, waaronder deze, gezamenlijk aan te pakken. Eén van de belangrijkste problemen is het grote aantal kleine vakantieparken. Van de 280 parken zijn er 120 kleiner dan 5 hectare. Een duurzame exploitatie als recreatiebedrijf dat een gezinsinkomen genereert is voor deze bedrijfsomvang niet realistisch. Dit probleem speelt nu al en zal zich in de komende jaren versterken aangezien de gemiddelde leeftijd van de ‘ondernemers’ ver boven de vijftig ligt en overname niet of nauwelijks realistisch is. De moeizame exploitatie betekent voor veel ondernemers minder inkomsten, minder investeringsmogelijkheden, verder kwaliteitsverlies et cetera. Het is dan ook niet verwonderlijk dat zij op zoek gaan naar andere bronnen van inkomsten. Een deel vindt dit in het verkopen van bungalows aan (veelal) particulieren voor eigen gebruik (uitponden). Daarnaast staan ondernemers (maar ook individuele eigenaren) meer open voor de verhuur van bungalows en caravans aan mensen die voor langere tijd woonruimte zoeken.

Op gemeentelijk en regionaal niveau worden instrumenten en methoden ontwikkeld om de noodzakelijke transformatie goed te kunnen begeleiden. Eén van de opties is (tijdelijk) alternatief gebruik van de recreatiebestemming toe te staan door huisvesting van bijvoorbeeld arbeidsmigranten, overbruggingshuisvesting of mensen in een kwetsbare positie.

 Het project Pauzewoningen

In een samenwerking tussen de partijen van de Maatschappelijke Zorg, Economische Zaken en Ruimtelijke ordening is het idee voor het project Pauzewoningen ontstaan. Hiermee kan een passend en verantwoord antwoord geven worden op de vraag naar (tijdelijke) woonruimte voor mensen die in een kwetsbare positie zitten en niet, of niet binnen afzienbare termijn aan goede en betaalbare huisvesting kunnen komen. Het begrip tijdelijkheid staat hierbij op twee manieren centraal:

  • In- en doorstroommogelijkheden voor mensen. Zorgvuldige aandacht voor de instroom van de mensen, bijvoorbeeld manieren om ze op een goede manier op vakantieparken te huisvesten met een zorgvuldige toeleiding, toereikend toezicht en professioneel beheer. Het huisvesten van mensen in een kwetsbare positie op parken of in leegstaande kantoren is altijd van tijdelijke aard. Er zal dus gelijktijdig gewerkt moeten worden aan doorstroommogelijkheden naar meer duurzame vormen van huisvesting.
  • Tijdelijkheid pauzewoningen op park                          Ook een vakantiepark is alleen tijdelijk voor de huisvesting van deze doelgroep te gebruiken. De tijdelijkheid van de oplossing moet bestendigd worden in heldere contactueel vastgelegde afspraken met betrokken partijen. Gedacht kan worden aan een periode van vijf tot acht jaar gedurende welke de exploitatie van een park of leegstaand kantoorpand voor de huisvesting van kwetsbare groepen wordt toegestaan en dat na deze periode de bestemming verandert.

Het is de bedoeling dit najaar te starten met een pilot in nauwe samenwerking met betrokken zorgpartijen en gemeenten. Hiermee kan dan praktische ervaring opgedaan worden met allerlei verschillende aspecten die verder uitgewerkt moeten worden (instoom, begeleiding beheer, contracten, bestemmingswijziging etc.).

Lars vertelt graag meer. Wilt u met hem in gesprek? Dat kan via 06 5141 4766 of l.pijlman@seinpost.com.

Onze specialist(en)

Lars Pijlman

Economische strateeg met sterke proceskwaliteiten

Tel. : 06 5141 4766
Email : l.pijlman@seinpost.com

Brechtje Schildkamp

Communicatief vaardige adviseur die altijd gaat voor het optimale resultaat

Tel. : 06 1037 2979
Email : b.schildkamp@seinpost.com